A'dan Z'ye Hyalüronik Asit Rehberi: Hyalüronik Asit Nedir, Ne İşe Yarar?
Hyalüronik asidin kimyası, kaynağı, etiketteki formları ve molekül ağırlığı; serum, dolgu ve takviye farkı ve doğru ürünü seçme ipuçları.
Hyalüronik asidi neredeyse her serumun etiketinde görüyorsunuz, ama "tam olarak nedir, nereden gelir, dolgudaki hyalüronik asitle aynı şey mi, hangi ürünü seçmeliyim?" sorularına net cevap bulamadıysanız bu yazı sizin için. Kuru ve nemsiz ciltler için hazırladığımız rutin yazısından farklı olarak burada içeriğin kendisini A'dan Z'ye ele aldık. Cevaplar yayımlanmış bilimsel derlemelere ve klinik çalışmalara dayanıyor.
Bu yazı tıbbi teşhis yerine geçmez. Dolgu, enjeksiyon veya ağızdan takviye gibi uygulamalar hekim değerlendirmesi gerektirir.
Hyalüronik asit nedir?
Soru: Hyalüronik asit kimyasal olarak ne?
Cevap: Hyalüronik asit (HA), iki basit şeker biriminin (glukuronik asit ve N-asetilglukozamin) art arda dizilmesiyle oluşan uzun bir zincirdir; bilimsel adıyla bir glikozaminoglikandır. Adı, 1934'te ilk kez göz içindeki saydam jelden (Yunanca "hyalos": cam) elde edilmesinden gelir. Zincirin uzunluğu çok değişkendir; bu yüzden "düşük" ve "yüksek molekül ağırlıklı" hyalüronik asitten söz edilir.
Soru: Vücudumuzda nerede bulunur, ne işe yarar?
Cevap: Eklem sıvısında, gözde, bağ dokusunda ve en çok da deride bulunur. Deride suyu bağlayarak dokuya hacim ve nem verir, hücreler arasında esnek bir ortam oluşturur ve yara iyileşmesine katılır. Yaşla ve güneş hasarıyla deride hyalüronik asidin miktarı ve yapısı değişir; bu da nem kaybıyla ilişkilidir (Papakonstantinou ve ark., Dermato-Endocrinology 2012).
Soru: Kozmetikteki hyalüronik asit nereden gelir?
Cevap: Geçmişte horoz ibiği gibi hayvansal kaynaklardan elde edilirdi. Bugün kozmetikte kullanılan hyalüronik asidin büyük bölümü, bakterilerin kontrollü ortamda üretmesiyle (fermantasyon) elde edilir. Ürününüzün kaynağını merak ediyorsanız üreticiye sorabilirsiniz; vegan etiketli ürünlerde bu bilgi genellikle belirtilir.
Etiketteki isimler ve molekül ağırlığı
Soru: Etikette hangi isimlerle karşıma çıkar?
| INCI adı | Ne demek? | Ciltteki davranışı |
|---|---|---|
| Hyaluronic acid | Asit formu | Formülde genellikle tuz formuna dönüşür |
| Sodium hyaluronate | Sodyum tuzu; en yaygın, suda iyi çözünen form | Büyüklüğüne göre yüzeyde film veya üst katmanlara geçiş |
| Hydrolyzed hyaluronic acid | Küçük parçalara ayrılmış, düşük molekül ağırlıklı HA | Stratum korneuma geçebilir |
| Sodium hyaluronate crosspolymer | Zincirleri birbirine bağlanmış HA | Daha kalıcı, esnek bir yüzey filmi |
| Sodium acetylated hyaluronate | Kimyasal olarak değiştirilmiş HA | Daha uzun süreli nem için geliştirilmiş; bağımsız veri sınırlı |
Soru: Molekül ağırlığı neden önemli?
Cevap: Çünkü cilde ne kadar geçeceğini belirler. İnsan derisinde yapılan bir çalışmada 20–300 kDa arasındaki hyalüronik asit stratum korneuma geçebildi, 1000–1400 kDa olanlar ise yüzeyde kaldı (Essendoubi ve ark., Skin Res Technol 2016). Göz çevresine 60 gün uygulanan farklı molekül ağırlıklarındaki %0,1 HA kremlerinin hepsi nemi ve esnekliği artırdı; kırışıklık derinliğindeki belirgin azalma ise düşük molekül ağırlıklı formlarla ilişkili bulundu (Pavicic ve ark., J Drugs Dermatol 2011). Pratikte iyi formüller, farklı büyüklükleri bir araya getirir.
Krem, dolgu ve takviye: Aynı şey mi?
Soru: Dolgudaki hyalüronik asitle serumdaki aynı mı?
Cevap: Hayır. Dolgularda kullanılan hyalüronik asit, uzun süre dokuda kalması için yoğun biçimde çapraz bağlanmış bir jeldir ve hekim tarafından deriye enjekte edilir; hacim kaybını doldurur. Serumdaki hyalüronik asit ise cildin yüzeyinde ve üst katmanlarında nem tutar. Serum dolgunun yerini tutmaz; dolgu da bir tıbbi işlemdir ve yalnızca hekim tarafından uygulanmalıdır.
| Kullanım | Nasıl uygulanır? | Ne yapar? |
|---|---|---|
| Serum / krem | Cilde sürülür | Yüzeyde ve üst katmanlarda nem; daha dolgun, pürüzsüz görünüm |
| Dolgu | Hekim tarafından enjeksiyonla | Hacim kaybını doldurur; tıbbi işlemdir |
| Ağızdan takviye | Kapsül, içecek | Cilde etkisi üzerine çalışmalar sınırlı; hekiminize danışın |
Bilim ne diyor?
Soru: Hyalüronik asitli serumun etkisi ölçüldü mü?
Cevap: Evet. Güneş hasarı belirtileri olan 30–65 yaş arası 40 kadının günde iki kez hyalüronik asitli serum ve güneş kremi kullandığı bir çalışmada cilt nemi cihazla ölçüldüğünde yaklaşık %55 artış bildirildi ve tahriş göstergelerinde artış görülmedi (Draelos ve ark., Dermatol Ther 2021). Çalışma, ürünün üreticisi tarafından desteklenmiştir.
Yanlış bilinenler
Soru: Hyalüronik asit bir "asit" olduğu için cildi soyar mı?
Cevap: Hayır. Adında "asit" geçse de glikolik veya salisilik asit gibi peeling etkisi yoktur; cildi soymaz, nemlendirir. Hassas ciltler de genellikle iyi tolere eder.
Soru: "Ağırlığının 1000 katı su tutar" doğru mu?
Cevap: Bu, laboratuvardaki su bağlama kapasitesine dayanan bir pazarlama ifadesidir; cilde sürülen serumun deride birebir böyle bir etki yaptığını gösteren bir ölçüm yoktur.
Soru: Sadece kuru ciltler mi kullanmalı?
Cevap: Hayır. Yağlı ciltler de su kaybedebilir; hafif, yağsız hyalüronik asitli bir serum, ağır kremlere göre yağlı ciltte daha konforlu bir nem desteği sağlar.
Ürün seçerken nelere bakmalı?
Soru: İyi bir hyalüronik asitli ürünü nasıl seçerim?
- İçerik listesinde yeri: İçerikler oranlarına göre büyükten küçüğe sıralanır; hyalüronik asit formlarının listenin üst-orta kısmında yer alması iyi bir işarettir.
- Birden fazla form: Farklı molekül büyüklükleri hem yüzeyde hem üst katmanlarda nem sağlar.
- Destekleyici içerikler: Gliserin, pantenol, betain gibi nem tutucular ve üzerine bir nemlendirici.
- Ambalaj ve koku: Hassas ciltte parfüm ve alkol oranı düşük formüller daha az tahriş eder.
Soru: Devida'nın hyalüronik asitli ürünü hangisi, içinde ne var?
Cevap: Devida Aura Series A250'nin ambalajında belirtilen bileşenler: sodium hyaluronate, hydrolyzed hyaluronic acid, sodium hyaluronate crosspolymer, panthenol, glycine soja, betaine ve allantoin; oranları belirtilmemiştir. Yani yukarıda anlattığımız üç farklı hyalüronik asit formu bir arada bulunur. Kullanım: 2–3 damla, sabah ve/veya akşam günde 1–2 kez; kuru veya hassas ciltte günde 1 kez; çok hassas ciltte iki günde bir ile başlanması önerilir. Hyalüronik asit; C vitamini, niasinamid, retinol ve asitlerle birlikte kullanılabilen, bu ürünlerin yol açabildiği kuruluk hissini dengeleyen bir içeriktir.
Kimler dikkat etmeli?
Soru: Alerji yapar mı?
Cevap: Hyalüronik asidin kendisine alerji nadirdir; tepkiler çoğunlukla formüldeki koku, koruyucu veya başka bir içerikten kaynaklanır. Yeni ürüne başlamadan önce kulak arkası veya çene altına yama testi yapın.
Soru: Hamilelikte kullanılır mı?
Cevap: Cilde sürülen hyalüronik asit, vücutta zaten bulunan bir molekül olduğu için genel olarak iyi tolere edilir; yine de ürünün tüm içerik listesini hekiminize gösterin.
Son söz
Soru: Bu yazıdan tek bir şey akılda kalacaksa ne olmalı?
Cevap: Hyalüronik asit, cildin kendi nem molekülüdür ve cilde sürüldüğünde en iyi işi yüzeyde ve üst katmanlarda yapar. Farklı molekül büyüklüklerini bir araya getiren bir serum, üzerine bir nemlendirici ve her sabah güneş koruyucu ile kullanıldığında gerçekçi ve tutarlı bir nem desteği sağlar; dolgu veya tıbbi işlemlerin yerine ise geçmez.
Devida sağlıklı mutlu günler diler.
Kaynaklar
- Papakonstantinou E, Roth M, Karakiulakis G. Hyaluronic acid: A key molecule in skin aging — Dermato-Endocrinology, 2012
- Essendoubi M ve ark. Human skin penetration of hyaluronic acid of different molecular weights as probed by Raman spectroscopy — Skin Res Technol, 2016
- Pavicic T ve ark. Efficacy of cream-based novel formulations of hyaluronic acid of different molecular weights in anti-wrinkle treatment — J Drugs Dermatol, 2011
- Draelos ZD ve ark. Efficacy Evaluation of a Topical Hyaluronic Acid Serum in Facial Photoaging — Dermatol Ther (Heidelb), 2021

